Taahhüt Blog

Taahhüt Blog

Tedarik Zincirinde “Kamçı Etkisi” Nedir?

writer_avatar Taahhut.com, 24 Şubat 2021
tedarik zincirinde kamci etkisi

Kamçı etkisi, İngilizce adıyla “Bullwhip effect”, tedarik zincirindeki büyük dalgalanmaları ifade eden bir kavramdır. İlk olarak Jay Forrester‘ın Industrial Dynamics (1961) kitabında ortaya atılmıştır, bu sebeple Forrester etkisi olarak da bilinir.

Tedarik, işletmeler için kritik öneme sahiptir. Başarılı bir iş yürütmek için verimli bir tedarik zinciri yönetim sistemi bir gerekliliktir. Ancak, bir tedarik zincirinin çeşitli aşamalarında, zaman ve sipariş kararları, tedarik talebi, iletişim eksikliği ve düzensizlik gibi temel faktörler, tedarik zinciri yönetiminde en yaygın sorunlardan biri olan kamçı etkisine neden olabilir.

Kamçı etkisi, satışlardan daha fazla olan sipariş çeşitliliği nedeniyle başlayıp, tedarik zincirinin halkalarını oluşturan perakendeci, toptancı ve üreticilere giden taleplerde gitgide büyüyen bir bozulmaya yol açar.

Kamçı Etkisi Yaratan Faktörler

Sipariş gruplandırma: Tedarik zincirinin herhangi bir halkası, aldığı sipariş miktarlarını, ekipman kurulum süreleri veya kamyon yükü miktarları gibi üretim kısıtlamalarına uyacak şekilde yukarı veya aşağı yuvarladığında gerçekleşir. Sipariş miktarlarının bu şekilde yuvarlanması ne kadar fazla aşamada gerçekleşirse, talep edilen orijinal miktarlarda o kadar fazla bozulma meydana gelir.

Fiyat Dalgalanmaları: Çoğu zaman, özel indirimler ve diğer maliyet değişiklikleri, düzenli satın alma modellerini bozabilir. Alıcının hedefi, belirli bir süre için geçerli indirimlerden yararlanmaktır. Ancak bu durum, düzensiz üretime ve talep bilgisinin bozulmasına yol açabilir.

Talep Tahmininde Bulunma: Tedarikçiler, alıcının geçmişteki talep bilgilerine güvenerek, güncel talep hakkında bir öngörüde bulunabilir. Ancak bu yaklaşım, zaman içinde talepte oluşabilecek dalgalanmaları öngöremez.

İletişim Eksikliği: Tedarik zincirindeki herhangi bir iletişim eksikliği nedeniyle, süreçlerin verimli çalışması zorlaşır. Örneğin, iletişim eksikliği yaşanan bir durumda satın alma yöneticileri bir ürün talebini birbirlerinden farklı olarak belirleyebilir ve farklı miktarlarda sipariş verebilir.

Tedarik zincirinde kamçı etkisine basit örnek vermek gerekirse; bir süpermarketin (müşteri), 10 birim peynire ihtiyaç duyduğu bir senaryoyu ele alalım. Tedarikçi, tedbirli davranmak adına distribütörden 20 birim peynir sipariş etsin. Distribütör ise, toplu alım yapabilmek ve böylece fiyat avantajı sağlamak için üreticiden 40 birim peynir alsın. Görüldüğü gibi, tedarik zincirinin sadece üç adımında miktar, talebin 4 katına çıktı ve bahsi geçen dalgalanmaya sebep oldu.

Kamçı Etkisi Nasıl Önlenebilir?

Tedarik zincirinde kamçı etkisinin; envanter, nakliye süresi ve genel maliyet üzerinde olumsuz etkileri olabilir. Yanlış yönlendirilmiş tahminlere dayalı siparişler, yanlış stok seviyelerine yol açar. Envanter fazlası, şirket için maliyetli olabilir ve tüketici/alıcı talebi artmazsa, kaynak israfına neden olabilir. Ayrıca, yetersiz envanter, yerine getirilmeyen siparişler ve mevcut olmayan ürünler nedeniyle müşteri ilişkilerinde güven sarsılabilir, firmanın karlılığı ciddi şekilde etkilenebilir.

İyileştirmeye yönelik ilk ve en önemli adım; kamçı etkisinin varlığının tanınmasıdır. Pek çok şirket, tedarik zincirleri boyunca yüksek tampon stoklarının mevcut olduğunu kabul etmiyor. Mağazalardan hammadde tedarikçilerine kadar, envanter noktalarının ayrıntılı bir stok analizi, atıl durumdaki fazla stokların ortaya çıkarılmasına yardımcı olacaktır. Tedarik zinciri yöneticileri, fazla stokların nedenlerini daha ayrıntılı analiz edebilir, düzeltici önlemler alabilir ve normlar belirleyebilir.

Kamçı etkisinin yarattığı olumsuzlukları ortadan kaldırmak için; daha iyi iletişim ve koordinasyon, stratejik öngörüler, minimum sipariş miktarlarını azaltma, uygun fiyat sunarak dönemlik indirimlerden kaçınma gibi yöntemler izlenebilir.

Kamçı etkisini azaltmanın bir başka yolu da; tedarik zinciri boyunca gecikmeleri ortadan kaldırmaktır. Temel olarak, hem gerçek tedarik zincirlerinde hem de tedarik zinciri simülasyonlarında, siparişten teslim süresine kadar olan süreyi yarıya indirerek, tedarik zinciri dalgalanmaları % 80 oranında azaltılabilir.

 

 

  • TEDARİKCİ
  • TEDARİKZİNCİRİ
  • TEDARİK
  • TEDARİKZİNCİRİYONETİMİ
  • KAMCİETKİSİ
blogCardImage

Merhaba,

Satın alma ve satış profesyonelleri için Taahhüt Blog yayında! Ticaret, stratejik satın alma ve e-ihale dünyasından bilgiler, yenilikler, haberler ile sizinleyiz.

satıin alma ekipleri evden calisma

Satın Alma ve Tedarik Ekipleri Evden Çalışabilir mi?

DEVAMINI OKU
imageCard

Merhaba,

Satın alma ve satış profesyonelleri için Taahhüt Blog yayında! Ticaret, stratejik satın alma ve e-ihale dünyasından bilgiler, yenilikler, haberler ile sizinleyiz.

imageCard

Şirketler Satın Alma Becerilerini Nasıl Geliştirebilir?

DEVAMINI OKU